بكر

Bijna aan het einde van Ecce Homo, schrijft Nietzsche:
“Hat man mich verstanden? – Dionysos gegen den Gegkreuzigten” 15)
En vanaf januari 1889 begint Nietzsche met het versturen van zogenaamde ‘Wahnzettel’. Vrienden, waaronder ook Cosima Wagner, ontvangen sterk vervreemdende briefjes van Nietzsche’s hand. Voor een korte periode wordt hij van Turijn naar Basel gebracht. En waar Nietzsche vroeger, als twintiger een leerstoel in de filologie had, daar wordt hij nu in een tehuis voor geesteszieken geplaatst. Aan een vriend schrijft hij, vlak voordat hij
weer naar Basel reist:
“Als het er op aan komt was ik veel liever professor in Basel geweest dan God; maar ik durfde niet zelfzuchtig genoeg te zijn om af te zien van de schepping van de wereld” 16)
Zo begint Nietzsches laatste periode die de boeken in gaat als ‘geistiger Umnachtung’. De beschrijving van een geestestoestand.
In datzelfde jaar worden Vaslav Nijinsky in Rusland -en Adolf Hitler in Oostenrijk geboren.
88 jaar later voltooid Claude Vivier Shiraz voor piano. Het stuk is geïnspireerd op een van de laatste etappes van Viviers Azië-reizen; het bezoek aan de gelijknamige Iraanse stad:
“… een parel van een stad, een ruw bewerkte diamant – vormde de inspiratiebron voor een pianowerk dat ook is uitgehouwen, en wel door een idee: de bewegingen van de handen op de piano.” 17)
Het stuk ontwikkeld zich uit een dicht, ritmisch vibrerend, kleurrijk klank-monoliet, naar een ‘contrapunctisch’ middendeel met een meer uitgedunde klank-textuur en eindigt met een korte variatie van het begin. De grootte van de schreden over het tijdspad, welke de muziek in ritme, frase en vorm maakt, zijn ontleend aan de proporties uit de Fibonacci-reeks. Het stuk is dus niet vanuit een kwantitatieve manier van denken is
ingedeeld, maar is opgebouwd aan de hand van verhoudingen. Op die manier luisteren we niet naar een (divisief) ingevulde tijd; veelmeer kunnen we de onderlinge (additieve) verhoudingen als tijdloos en misschien zelfs als een dynamisch, vibrerende ruimtelijkheid ervaren.
Vivier draagt het stuk niet alleen op aan zijn ‘opdracht-gever’, de pianist Pelletier, maar ook aan de twee blinde zangers die hij observeerde tijdens het verblijf in Shiraz.