Op 23 Mei 1923 wordt in Dicsöszenmárton, Siebenbürgen, György Ligeti geboren, precies twee en een half jaar na Celan, een dagreis van waar de kleine Paul op dat moment leeft.
De indrukken die Ligeti als klein kind in Siebenbürgen heeft zullen een belangrijke invloed hebben op zijn later werk. Het plotseling opduiken van bijvoorbeeld het ‘valse’ hoorn-duet in veel van Ligeti’s werk (in oa. Melodien en Violin Concerto) zou te maken kunnen hebben met de luisterervaring die hij als drie-jarige had bij het horen van de ‘Bucium’ (een Roemeens variant van het Alphorn):
“Das (…) klang ganz anders als ‘normale’ Musik. Heute weiss ich (…) dass das Alphorn ausschliesslich Naturtöne erzeugt, und die Obertöne 5 un 7 (…) ‘falsch’ klingen … Dieses ‘Falsche’, das eigentlich das ‘Richtige’ ist, denn en entspricht der akustischen Reinheit, ist das Wunderbare am Hornklang.” 100)
Deze waarneming getuigt enerzijds van de hoge mate van de muzikale gevoeligheid van het kind Ligeti, anderzijds toont het citaat Ligeti’s drang om in het fysiek, in het wezen van zijn materiaal, het fenomeen klank door te dringen.
In de oorlogswinter van 1943 vliegen Joseph Beuys en zijn collega vliegenier, in hun ‘Stuka’ over de Krim. Ze worden daar door Russisch vuur aangevallen en doen noodgedwongen een poging tot het maken van een noodlanding die maar half lukt. Daarbij komt de collega van Beuys om het leven. Beuys zelf lukt het, zwaar gewond, uit het vliegtuig te kruipen waarna hij in de sneeuw valt en buiten bewustzijn raakt. Een groep Tartaren vindt hem en neemt hem mee in naar hun tentenkamp. Daar wordt Beuys met vet ingesmeerd en in vilt gerold. Men voedt hem met melk, kwark en kaas. Wonderwel overleeft Beuys en geneest onder de zorg van de Tartaren. Deze liefdevol humane zorg, de warmte van vet en vilt, de nabijheid van dood en het overleven, zijn de thema’s welke later als materiaal voor Beuys’ werk zullen gaan dienen. 101)
essay-deel-1923
You are welcome, to leave something too / Fühlen Sie sich eingeladen, ebenfalls etwas zu hinterlassen / Voelt u zich vrij ook iets achter te laten