بكر

Op 27 februari staat de Reichstag in Berlijn in brand. Vijftig jaar na Wagners dood en vijftig jaar voor Viviers moord. Vrij direct wordt de mogelijke dader als zondebok aangewezen: de Nederlander Marinus van der Lubbe, een communist. De jacht op het rode gevaar is geopend, massa-arrestaties van communisten volgen. Op grond van artikel 48 (zie 1919) haalt Hitler president von Hindenburg over de noodtoestand uit te roepen waardoor
tijdelijk de grondwet buiten werking worden gezet. Een machts-vacuüm ontstaat. Alle joodse ambtenaren worden binnen korte tijd ontslagen. 117)
In dat jaar heeft Mark Rothko in Oregon zijn eerste solo-tentoonstelling, waarin ook het werk van zijn leerlingen van de Jewish Center Academy uit Brooklyn komen te hangen. Het begin van zijn gestaag groeiende carrière. In April 1933 begint ook de publieke loopbaan van Dylan Thomas wanneer zijn gedicht And death shall have no dominion in de ‘New English Weekly’ wordt afgedrukt. 118) Hoe de woorden zo schoon en gaaf langs veel van de besproken thema’s tasten, maakt dit gedicht een gewenste slot woord voor dit essay. De tekst zelf heeft echter betrekking op twee passages uit het nieuwe testament:
“…de dood heeft geen macht meer…”
[Paulus aan de Romeinen, 6:9]
“en de zee gaf haar doden”
[Openbaring 20:13]

Op 5 maart dat jaar wint de NSDAP 44 procent van de stemmen waarop Hitler in het machts-vacuüm wetten onmiddellijk in werking zet die ervoor zullen zorgen dat hij voor een periode van vier jaar onbeperkte volmacht zal hebben. En net als Mussolini al had gedaan sluit nu ook Hitler een concordaat met de paus, om vanuit de grote katholieke invloedssfeer extra macht-steun te rijgen. Door hun grondige afkeer van het geloof, als “opium voor het volk”, hadden de communisten het katholicisme reeds tegen zich.
Twee weken na de verkiezings-overwinning wordt het Duitse nationalisme met de ‘Tag von Potsdam’ gevierd en gevoed. Een uitvoering van Wagners Meistersinger vormt een wezenlijk onderdeel binnen die rijkspropaganda. De zangers van de opera worden geïnstrueerd om in de derde akt Hitler in het publiek, in plaats van het personage Sachs op de bühne, als ‘smid van het nieuwe Duitsland’ te eren. 119) En daadwerkelijk wordt alle Duitse cultuur vanaf dat ogenblik, tot diep in het wezen van de Duitse taal, drastisch omgevormd, gepenetreerd en gemobiliseerd met als doel een groot nationaal-socialistische Duitsland.
Anton Webern is mei dat jaar in London waar hij onder meer het ‘British Museum’ bezoekt en zijn werkwijze, ideaal gespiegeld ziet. Aan Hildergard Jone schrijft hij daarover:
“Ich habe auch den Parthenon-fries gesehen! (…) Es ist die genaue Entsprechung unserer Kompositionsmethode: immer dieselbe Sache unter tausend verschiedenen Erscheinungen.” 120)
In het midden van dat jaar, in augustus, reist de achttienjarige Dylan Thomas naar London, zijn gedicht And death shall have no dominion, achterna.
“Dead men naked they shall be one
With the man in the wind and the west moon;
When their bones are picked clean and the clean bones gone,
They shall have stars at elbow and foot
Though they go mad they shall be sane,
Though they sink through the sea they shall rise again … ” 119)